در تیرماه ۱۳۸۸ گشت و گذاری در زنجان و حوالی آن زدیم که توضیحات و عکس های این سفر را برای آشنایی بیشتر شما با این استان در اینجا قرار می دهم . برای توضیح دقیق تر گنبد سلطانیه از اطلاعات ویکی پدیا استفاده کردم.

۱) رختشویخانه :زمین این بنا توسط دو برادر به نامهای مشهدی اکبر (معمار) و مشهدی اسماعیل (بناء) در سال۱۲۰۷خریداری گردید . ساخت آن درمدت 15 ماه به اتمام رسیده و سنگهای آن از معدن سنگ روستای اژدهاتو استخراج و پس از حجاری توسط گاری های بلدیه (شهرداری) به محل بنا حمل شده است. آب مجموعه از قنات قلعچه حاجی میر بهاءالدین تأمین می گردیده است. متولی رختشویخانه توسط رئیس بلدیه گمارده می شد و سالیان متمادی شخصی بنام اصغرخان بوده که عیال ایشان به نام معصومه خانم مدیریت آن را به عهده داشته. اصولاً رختشویخانه برای آحاد شهروندان شبانه روز دایر و استفاده از آن مجانی بوده ولی نامبرده مبلغ ده شاهی بابت سرایداری از مراجعین اخذ می نموده است."

۲) سد تهم : در پست قبلی در خصوص این سد به طور مبسوطی توضیح داده شد . البته تصاویر پست قبلی مربوط به اردیبهشت ماه  و تصاویر این پست مربوط به تیرماه می باشد .

۳) کاروانسرای سنگی :کاروان سرای سنگی که از نوع کاروان سرای برون شهری بوده در قرن 11 ه.ق به دستور شاه عباس صفوی خارج از بافت قدیم شهر زنجان واقع شده است این بنا به دلیل تغییر کاربری هم اکنون به عنوان سفره خانه سنتی مورد استفاده قرار می گیرد.پلان این کاروان سرا به سبک چهار ایوانی است حجره های آن در یک طبقه قرار گرفته اند و سقف ها از نوع قوسی هستند استفاده از سنگ به عنوان مصالح اصلی در ساخت کاروان سرا باعث شده است که این بنا با عنوان کاروان سرای سنگی و در زبان محاوره ای داش کاروان سرا معروف شود این بنا از لحاظ این که تنها باقی مانده از کاروان سراهای زنجان است حایز اهمیت فراوانی است بنای کاروان سنگی که روبهروی راه آهن شهرستان زنجان و در خیابان خیام این شهر واقع شده .

۴) گنبد سلطانیه : گنبد سلطانیه بزرگ‌ترین گنبد آجری جهان و مقبرهٔ اولجایتواست که نام خود را به سلطان محمد خدابنده تغییر داد و از آثار مهم دوره ایلخانیان به حساب می‌آید.

این بنا مسجدی است بسیار زیبا از حیث معماری و تزیین و بزرگی در دنیا مشهور است. گنبد مزبور در پنج فرسخی سمت شرقی شهر زنجان در داخل باروی شهر قدیم سلطانیه قرار گرفته و بنایی است هشت ضلعی که طول هر ضلع آن ۸۰ گز است. هشت مناره نیز در اطراف گنبد دارد. و قدیمی‌ترین گنبد دوپوش موجود در ایران است. رنگ گنبد آبی است. بر روی این اضلاع گنبد بلندی قرار گرفته که ارتفاع آنرا ۱۲۰ گز نوشته‌اند. در قسمت بالایی آن ساختمان دور تا دور اطاقها و غرفه‌ها ساخته‌اند. خود گنبد از کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ پوشیده و سقف داخل اطاقهای بالا با گچ‌بری‌های و آجرهای رنگارنگ تزیین یافته‌است. در حاشیه طاقها آیات قرآنی واسماالله با خط جلی نوشته شده‌است. حکاکی‌هایی در آجرهای دیوارها و سقف‌های رنگین بنا نیز دیده می‌شود.

تزیینات و نحوهٔ ساخت این مقبره در واقع نقطهٔ عطفی در معماری آن دوران بوده به این شکل که سبکی جدید را در معماری به‌وجود آورده که از معماری سلجوقی منفک شده‌است.ساخت این گنبد در سال ۷۰۲ هجری قمری به دستور الجایتو در شهر سلطانیه، پایتخت آن زمان ایلخانیان آغاز شد و در سال ۷۱۲ هجری قمری به اتمام رسید.بعضی از تاریخ نویسان نوشته‌اند سلطان محمد خدابنده این گنبد و بنای عظیم را بنا کرد که اجساد ائمه اول و سوم شیعیان یعنی علی و حسین را از آرامگاهای خود به آنجا منتقل کند. ولی به علت خوابی که دید از این عمل منصرف شد.دالان‌های تودرتویی در سردابهٔ این بنا موجود است که حدس زده می‌شود برای اجرای مراسم خاصی به کار می‌رفته. حتی حدس می‌زنند که سلطان محمد خدابنده پس از مدتی از اسلام روی برگردانده و دوباره به اصل خود برگشته و شمن شده و این دالان‌ها و فضاها برای اجرای مراسم مذهبی خاص پس از مرگ وی بوده‌است. البته جسد وی نیز به جای دفن در سردابه، در کوه‌های اطراف دفن شده‌است.گنبد سلطانیه در شهر سلطانیه قرار دارد و در فهرست آثار میراث جهانی به ثبت رسیده‌است و شامل سه بخش اصلی ورودی، تربت‌خانه و سردابه‌است.گفته می‌شود در ساخت گنبد بزرگ شهر فلورانس از این گنبد الگوبرداری شده‌است. بنای این گنبد که بعد از گنبدهای سانتامارینا و ایاصوفیه سومین گنبد بزرگ دنیاست.

۵) مقبره ملاحسن کاشی :مقبره ملاحسن در مغرب سلطانيه و در سه كيلومتري آن قرار دارد كه احتمالا" " در دوران سلطنت سلطان محمد خدابنده ، يا به طور كلي در دورانمغول جزو پايتخت يعني سلطانيه بوده است . اما در حال حاضر تك بناي زيباي مقبره در دشت پهناور خود نمائي مي كند . در مورد تاريخ بناي مقبره ملاحسن شيرازي چند نظريه وجود دارد :توضیحات کامل در خصوص این مقبره

۶)مسجد جامع زنجان(مسجد سيد) :مسجد و مدرسه جامع زنجان معروف به مسجد سيد، در قلب بافت تاريخي و قديمي شهر قرار گرفته است. اين مسجد از ضلع غربي با بازار قيصريه ، از ضلع شرقي به كوچه مسجد سيد و از جبهه شمالي با خيابان امام و سبزه ميدان در ارتباط است. مجموعه مسجد و مدرسه سيد توسط " عبدالله ميرزادار" پسر يازدهم فتحعلي شاه قاجار، در هنگام حكمراني او در زنجان وبه سال 1242 هجري قمري احداث گرديده است. اين مجموعه تاريخي يكي از بناهاي ارزشمندي مي باشد كه بر اساس طرح مساجد چهارايواني ساخته شده است.توضیحات کامل در خصوص مسجد

*******************************************************

پ . ن : بعد از یک هفته تنهایی در زنجان و گذراندن امتحانات پایان ترم ، ۲روزی با خانواده استان را گردیدیم. حتی خانواده رو به ارتفاعات گاوازنگ در شمال شهر زنجان هم بردم اما به علت تاریکی شب عکسی در کار نیست.

پ . ن ۲ : تمامی عکس های سفر زنجان

از زنجان به سمت شمال غرب که می روی بعد از ۱۵دقیقه رانندگی سد زیبای َتهم و بعد جند روستا که یکی از آنها روستای گلهرود است.یک شب اقامت در آنجا و زیارت امامزادگان هاشم و حمزه سوغاتی جز عکس نداشت. بسیار بسیار مناظر طبیعی آرامش بخشی که به همین سادگی ها در اطراف تهران یافت نمیشود ، آنجا ارزانی شده بود . روستایی بود که هنوز برای پختن نان از سرگین ( کود دامی ) استفاده می کردنند.

در شمال باختری شهر زنجان و پشت سد خاکی تهم یك دریاچه مصنوعی به وجود آمده است كه به تازگی و به منظور تامین آب مردم شهر زنجان تاسیس شده است که امروزه به یکی از تفریح گاه های طبیعی بزرگ و معروف منطقه تبدیل شده است. سد تهم در استان زنجان در فاصله ۱۵ کیلومتری شمال‌غربی شهرستان زنجان و در هشت کیلومتری پائین‌دست روستای تهم قرار دارد. دستیابی به محل سد از طریق جاده‌های اصلی و راه‌آهن کشوری تا شهر زنجان و جاده فرعی آسفالته زنجان ـ تهم امکان‌پذیر می‌باشد.محل احداث سد در فاصله حدود ۳۰۰ متری پائین‌دست محل تقاطع رودخانه تهم و گله‌رود که تشکیل‌دهنده رودخانه سارمساقلو می‌باشد، قرار گرفته است. این رودخانه از شاخه‌های زنجان‌رود است که زنجان‌رود خود نیز یکی از شاخه‌های رودخانه قزل‌اوزن می‌باشد.این دریاچه به منظور تامین آب مردم شهر زنجان تاسیس شده است، در حال تبدیل شدن به محل پرورش ماهی و یکی از گردش‌گاه های اصلی مردم است.

*************************

پ . ن : به گمانم اردیبهشت ماه بود در سال ۱۳۸۸... شهادت بانوی دوعالم بود...ظلمات محض دشت باشهاب های غیرمنتظره زخمی می شد...